Je voelt je op je vijfendertigste vaak nog onaantastbaar. Je traint nog drie keer per week, je eet redelijk en dat biertje op vrijdag doet toch geen kwaad. Toch blijkt uit groot Amerikaans onderzoek dat precies in die levensfase het verschil tussen mannen en vrouwen begint te ontstaan als het om hartziekten gaat, en dat verschil is groter dan artsen tot nu toe dachten.
Onderzoekers van Northwestern Medicine volgden ruim 5.100 mensen meer dan dertig jaar lang, vanaf hun achttiende tot dertigste levensjaar in de jaren tachtig tot 2020. Omdat de deelnemers bij de start van het onderzoek nog gezond waren, konden de wetenschappers precies zien op welk moment het risico op hart- en vaatziekten tussen mannen en vrouwen uit elkaar begint te lopen. De uitkomst, gepubliceerd in het Journal of the American Heart Association, verraste zelfs de onderzoekers zelf.
Waarom 35 jaar de kantelleeftijd is
Mannen bereikten een meetbaar risico op coronaire hartziekte meer dan tien jaar eerder dan vrouwen. Rond je 48e had ongeveer 2 procent van de mannen in het onderzoek al hartklachten ontwikkeld, terwijl vrouwen dat percentage pas rond hun 58e bereikten. Senior onderzoeker Alexa Freedman van de Feinberg School of Medicine noemt 35 jaar de leeftijd waarop de verschillen tussen mannen en vrouwen zichtbaar worden. Dat klinkt vroeg, maar hartziekte ontstaat niet van de ene op de andere dag. De eerste signalen zijn al in de jaren twintig en dertig meetbaar, lang voordat iemand klachten merkt.
Wat de onderzoekers extra opvallend vonden: de kloof tussen mannen en vrouwen is de afgelopen decennia niet kleiner geworden, terwijl risicofactoren zoals roken, hoge bloeddruk en diabetes bij beide seksen juist meer op elkaar zijn gaan lijken. Dat betekent dat er meer speelt dan alleen leefstijl. Cardioloog Sadiya Khan, coauteur van het onderzoek, zegt dat veel mensen niet beseffen dat hartziekte al in je dertigste of veertigste levensjaar begint, ook als je op dat moment nog nergens last van hebt.
Wat dit voor jouw dertigste of veertigste levensjaar betekent
Het goede nieuws: als je vroeg weet dat het risico begint te lopen, kun je er ook vroeg iets aan doen. Een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol geeft in je dertiger jaren zelden klachten, maar wordt wel meegenomen in de opbouw van je hartrisico. Een bloeddrukmeting bij de huisarts kost je tien minuten en zegt meer over je toekomst dan een uur in de sportschool. Vraag er gewoon naar bij je volgende huisartsbezoek, ook als je je kiplekker voelt.
Cardiovasculaire training blijft daarnaast een van de sterkste hefbomen die je zelf in de hand hebt. Wil je weten hoe je dat slim aanpakt zonder jezelf elke dag helemaal kapot te trainen? Lees ook ons artikel over zone 2 training, waarbij je juist op een rustig tempo je hart traint in plaats van in de rode zone te blijven hangen.
Slaap en stress spelen een grotere rol dan je denkt
Waar cholesterol en bloeddruk al decennia op het netvlies van artsen staan, wijzen Freedman en Khan erop dat bredere factoren zoals slaap, stress en sociale omstandigheden minstens zo belangrijk zijn en veel minder onderzocht worden. Slechte slaap verhoogt op de lange termijn je bloeddruk en verstoort de hormonen die je hartslag en bloedvaten reguleren. Als je merkt dat je vaker moe wakker wordt dan een paar jaar geleden, is dat dus niet alleen vervelend voor je concentratie op werk. Bekijk voor concrete stappen ook onze tips voor een betere nachtrust.
Chronische stress werkt op vergelijkbare wijze. Een lichaam dat continu in de waakstand staat, houdt de bloeddruk hoger dan nodig en jaagt ontstekingswaarden in het lichaam omhoog, wat weer bijdraagt aan de opbouw van hartziekte. Het is dus niet gek dat de onderzoekers pleiten voor een bredere blik dan alleen cholesterol en bloeddruk.
Bewegen hoeft niet zwaar te zijn om effect te hebben
Je hoeft voor je hart niet meteen een marathon te gaan lopen. Rustig, regelmatig bewegen blijkt in vrijwel elk onderzoek naar hartgezondheid net zo waardevol als intensieve trainingen, zolang je het maar consistent volhoudt. Een stevige wandeling van dertig minuten per dag verlaagt je bloeddruk en houdt je bloedvaten soepel. Nieuwsgierig naar een variant die net iets meer doet dan een gewone wandeling? Lees ook waarom Japanese walking beter werkt dan gewoon wandelen, een simpele interval-methode die je zo in je dagelijkse routine verwerkt.
Het punt van de onderzoekers is niet dat je in paniek moet raken zodra je 35 wordt. Het is juist dat de leeftijd waarop preventie loont, veel vroeger ligt dan de meeste mannen denken. Een hartcheck wordt in Nederland vaak pas serieus genomen na je vijftigste, terwijl de basis voor je hartgezondheid al jaren eerder wordt gelegd.
Dit is wat je er morgen mee doet
Maak een afspraak bij de huisarts voor een bloeddrukmeting als je dat de afgelopen twee jaar niet hebt laten doen, zeker als hartziekte in je familie voorkomt. Bouw twee tot drie keer per week een rustige duurtraining in, verbeter je slaapritme waar dat kan, en neem chronische stress serieus in plaats van het als een noodzakelijk kwaad te zien. Geen van deze stappen is ingewikkeld of tijdrovend, maar ze tellen wel op. Het onderzoek van Northwestern Medicine laat vooral zien dat de klok voor je hart eerder begint te lopen dan je zou verwachten, en dat je daar nu al iets mee kunt doen.
Bron: Northwestern Medicine.